Podsumowanie Projektu:
Diagnoza dostosowania umiejętności i kwalifikacji zawodowych do wymogów lubuskiego rynku pracy
Problematyka rynku pracy od wielu lat pozostaje jednym z najczęściej poruszanych w mediach i w debacie publicznej tematów. Do niedawna największym problemem był wciąż zwiększający się poziom bezrobocia.
W ostatnim czasie sytuacja zaczęła ulegać zmianie na korzyść uczestników rynku pracy (ale których?). Wskaźnik bezrobocia maleje, jednak wciąż istnieją pewne problemy stanowiące duże zagrożenie dla stanu naszej gospodarki. Obserwowana migracja zarobkowa powoduje znaczne deficyty w konkretnych zawodach. Szczególnie jest to odczuwalne w budownictwie. Już dziś wielu przedsiębiorców narzeka na brak odpowiednich fachowców tej branży, a klienci na bardzo długie terminy realizacji zleceń remontowo - budowlanych. Pracodawcy zdają się być bezradni, bo rąk do pracy brakuje, a na absolwentów szkół budowlanych nie mogą liczyć. System edukacji już dawno przestał inwestować w szkoły techniczne i zawodowe na korzyść tych kształcących ogólnie. Zjawisko to staje się coraz bardziej niepokojące. Brak pracowników grozi bowiem zahamowaniem dalszego rozwoju branży, a to nie pozostanie bez reperkusji dla całej gospodarki. Wystarczy spojrzeć, z jakimi problemami przychodzi zmagać się Polsce i Ukrainie na samym początku przygotowań do Euro 2012!

Przykład rynku budowlanego nie jest jedynym. Podobnie sprawy wyglądają np. w turystyce, gdzie pracodawcy
z roku na rok mają coraz większe problemy ze znalezieniem pracowników na sezon wakacyjny.

Brak aktualnych informacji w pełni ukazujących problematykę lubuskiego rynku pracy oraz wymienione powyżej uwarunkowania rynkowe stały się dla nas powodem, dla którego podjęliśmy realizację projektu oraz postanowiliśmy zorganizować szereg spotkań seminaryjnych i konferencję regionalną.

Najważniejsze wyniki badań.
Badania zostały przeprowadzone w 2006 roku na terenie województwa lubuskiego wśród:

1. Pracodawców: N= 2600
2. Pracowników: N= 3200
3. Studentów: N= 900
4. Uczniów: N=580

Tak duża próba pozwoliła uzyskać obiektywne i rzetelne wyniki.
Analizy z badań pozwalają na postawienie dwóch głównych pytań:
Czy system edukacyjny jest dostosowany do wymogów lubuskiego ryku pracy?
Jakie są najbardziej poszukiwane zawody?

Przeprowadzone przez nas badania wskazują, że oferta edukacyjna w województwie lubuskim choć bogata, nie do końca dostosowana jest do popytu na rynku pracy. Dowodem jest chociażby istnienie zawodów deficytowych czy nadwyżkowych. Powoduje to, że część absolwentów narażonych jest na bezrobocie z powodu braku zapotrzebowania na zdobyte przez nich, w drodze edukacji, kwalifikacje. Wyniki badań przeprowadzonych wśród studentów i uczniów wskazują, że są oni świadomi swej trudnej sytuacji. Dlatego część z nich planuje podjąć pracę w innym, niż wyuczony, zawodzie. Są też i tacy, którzy deklarują, iż są w stanie podjąć jakąkolwiek pracę. Z badań wynika również, że w niewielkim stopniu młodzi ludzie korzystają z pomocy doradców zawodowych przy podejmowaniu decyzji o dalszej edukacji. Tak ważne decyzje zawodowo - edukacyjne podejmują kierując się głównie swoimi zainteresowaniami. Należy również podkreślić, że uczniowie wydają się być nieco bardziej rozsądni i świadomi warunków rynkowych. Oni częściej niż studenci podejmują decyzje o kierunku dalszego kształcenia kierując się chęcią zdobycia konkretnego zawodu oraz zwiększenia swoich szans na rynku pracy.

Na ich tle dość niefrasobliwi wydają się być studenci, którzy przyznają, że o wyborze danego kierunku studiów często decydowała odpowiadająca im procedura rekrutacyjna, przypadek, moda na dany kierunek czy fakt, że na kierunku tym studiują znajomi! Jest to tym bardziej niepokojące, że tego typu podejście przedstawiają studenci nie tylko z tego regionu, ale i w całej Polsce - wynika z badań prowadzonych przez ASM w innych regionach kraju. Zapewne pokutuje tu pewna tendencja do wybierania takich kierunków, które dają dość ogólną wiedzę, które są łatwe w przyswojeniu, które nie wymagają dużych nakładów finansowych i które umożliwiają szybkie uzyskanie wyższego wykształcenia (w toku studiów 3-letnich). Same uczelnie zdają się ulegać tym tendencjom, dostosowując swoją ofertę nie do wymogów rynku pracy, a do popytu wśród potencjalnych studentów. W samym województwie lubuskim jest duży odsetek osób studiujących na kierunkach ekonomicznych i administracyjnych (40,4%), pedagogicznych (80,6%), czy humanistycznych (13,4%). Za to bardzo małym zainteresowaniem cieszą się kierunki techniczno - inżynieryjne (7,9%), które są tak pożądane przez pracodawców. Wyniki badań przeprowadzonych wśród pracodawców pokazują, że najbardziej poszukiwanymi pracownikami są osoby z takich grup zawodowych jak: kierowcy i operatorzy pojazdów; robotnicy przemysłowi
i rzemieślnicy, modelki, sprzedawcy i demonstratorzy; górnicy i robotnicy budowlani. Wynika z tego, że na regionalnym rynku pracy nie ma aż tak dużego zapotrzebowania na pracowników legitymizujących się wyższym wykształceniem. Ważne dla pracodawców są określone  kwalifikacje i kompetencje zawodowe.

W ocenie sytuacji na lubuskim rynku pracy ważne jest również, jak pracodawcy oceniają przygotowanie zawodowe samych absolwentów. Okazuje się, że mimo wysokich ocen absolwentów, wystawianym ich szkołom, pracodawcy narzekają na brak doświadczenia i umiejętności praktycznych młodych osób zgłaszających się do pracy. Skąd taka rozbieżność? Z pewnością nie można doszukiwać się tu zbyt wygórowanych wymagań pracodawców. Jest to zapewne kwestia błędnych przekonań absolwentów, którzy nie mając okazji do wypróbowania zdobytej w szkole wiedzy, wysoko oceniają swe przygotowanie do wykonywania danego zawodu. Choć sami pracodawcy poniekąd są odpowiedzialni za brak praktycznych umiejętności absolwentów, ponieważ jedynie 31,9% pracodawców w tym regionie umożliwia osobom uczącym się zdobycie praktyki zawodowej! Uczniowie i studenci, którzy odbyli takie praktyki narzekali na zbyt krótki czas ich trwania, a także na powierzanie im błahych, mało rozwijających zadań i ogólne traktowanie praktykantów jako "zła koniecznego" przejawiające się w niechęci do nich czy braku konkretnego programu praktyk.

Aby system edukacji był lepiej dopasowany do wymogów lubuskiego rynku pracy podjęte muszą być co najmniej trzy zadania:

Ważne jest, aby przekazywane w ten sposób informacje nie zawężały się jedynie do wskazywania na potrzebne kierunki kształcenia. Konieczne jest, aby pracodawcy wskazywali na konkretne programy.

Na koniec chcielibyśmy wyjaśnić dlaczego akurat te wyniki wydały nam się najciekawsze spośród wszystkich powstałych analiz? Otóż w ostatnim czasie rynek pracy zaczyna powoli przekształcać się z rynku pracodawcy na rynek pracobiorcy. Spowodowane jest to migracją zarobkową do krajów UE, ale
i pewnym deficytem określonych fachowców. Jeśli nie wprowadzimy konkretnych zmian w systemie edukacji, który to stanowi swego rodzaju filar dla całego rynku pracy, to zdawałoby się, tak pozytywne dla gospodarki zmiany, mogą okazać się tragedią dla osób, które nie będą mogły znaleźć zatrudnienia ze względu na brak odpowiednich kwalifikacji oraz dla samych przedsiębiorców, którzy mimo popytu na swe usługi czy towary nie będą mogli zaspokoić potrzeb konsumentów.

Wyniki badań pokazują, jak wiele do zrobienia ma system kształcenia w kraju oraz sami przedsiębiorcy. To również oni mogą inicjować powstawanie konkretnych kursów i szkoleń, gwarantując przy tym zatrudnienie, dla absolwentów. Praktyka taka sprawdza się już w wielu państwach i staje się coraz częściej wskazywanym rozwiązaniem dla naszego kraju.

I tak już na koniec,

Serdecznie dziękujemy wszystkim osobom zaangażowanym w realizację projektu:

DIAGNOZA DOSTOSOWANIA UMIEJĘTNOŚCI I KWALIFIKACJI ZAWODOWYCH DO LUBUSKIEGO RYNKU PRACY

Dziękujemy również naszym Beneficjentom za wykazanie dużego zainteresowania wynikami projektu, szczególnie za udział we wszystkich spotkaniach, jakie w ostatnich miesiącach odbywały się na terenie województwa.
Mamy nadzieję, że wyniki naszych badań okazały się przydatne w Państwa pracy i że będziecie je mogli Państwo wykorzystywać w przyszłości. Dziękujemy również za Państwa opinie na temat seminariów i konferencji, a także za wszystkie wskazówki i postulaty dotyczące przyszłych działań. Mamy nadzieję, że dalsze wsparcie płynące ze strony Unii Europejskiej ułatwi nam realizację podobnych do tej inicjatyw i dostosowanie ich do Państwa oczekiwań.

Jeszcze raz dziękujemy za udział w projekcie i życzymy wielu sukcesów
w działaniach na rzecz lubuskiego rynku pracy.